|
|
|
Oost-Vlaams vestingbouwkundig erfgoed in het vizier |
||
|
Vlaanderen en België zijn vaak het slagveld van Europa geweest. Sporen van militaire aanwezigheid en activiteit zijn overal zichtbaar, ook in Oost-Vlaanderen. Het gaat dan om forten, omwallingen, bunkers of andere grote verdedigingswerken... Relicten die wegens hun weinig aantrekkelijk voorkomen vaak stiefmoederlijk zijn behandeld. Op verschillende fronten is men begaan met de meest uiteenlopende aspecten van dat militair erfgoed: door inventarisatie, behoud, beheer en ontsluiting...Het Oost-Vlaamse provinciebestuur wil zijn steentje bijdragen door in haar reeks Kleine Cultuurgidsen resoluut te kiezen voor een thematische benadering van de militaire geschiedenis van Oost-Vlaanderen. |
||
|
In 2003 werd een eerste boekje voorgesteld rond castrale mottes. Nu enkel herkenbaar als beboomde aarden heuvels met sprookjesachtige benamingen als "elfenberg", waren het in de Middeleeuwen versterkte woonplaatsen van de kleine adel. Auteur Sam De Decker, archeoloog, neemt ons mee op tocht in Oost-Vlaanderen naar 16 best bewaarde exemplaren. Hij bekijkt ze zowel tegenover hun omgeving als tegen hun historische achtergrond en typeert ze volgens de bewaringstoestand. Sam De Decker, Over elfenheuvels en kabouterbergen. Een overzicht van de bewaarde mottekastelen in de provincie Oost-Vlaanderen, Gent 2003 |
|
|
|
In hetzelfde jaar kwamen de bunkers van Steendorp-Vrasene aan bod, een nog uitstekend bewaarde concentratie van overblijfselen uit de Eerste Wereldoorlog. De auteur, luitenant-kolonel van de Artillerie buiten dienst, Raymond Van Meirvenne, gaat in op de historische achtergrond van de bunkerlinie. De Cultuurgids reikt kennis aan die nodig is voor een zinvolle ontsluiting van dit patrimonium. Raymond Van Meirvenne, m.m.v. Patrick Devos, De Duitse bunkerlinie van Steendorp-Vrasene (1917), Gent, 2003. |
|
|
|
Wie vandaag het Krekengebied van Oost-Vlaanderen doorkruist, denkt niet onmiddellijk aan verdedigingswerken en oorlogsgeweld. Nochtans heeft de regio een bewogen militaire geschiedenis achter de rug. Vanaf de tweede helft van de 16de eeuw poogden de Lage Landen zich los te maken van het toenmalige hoogste gezag, de Spaanse koning Filips 11 en zijn opvolgers. Die geschiedenis van onze noordelijke grensstreek materialiseert zich in forten en verdedigingswerken die op de verschuivende frontlinies werden opgericht, soms om te verdedigen, soms om aan te vallen. Johan Termote, archeoloog, verhaalt in "Bastions voor koning en God" chronologisch het verloop van anderhalve eeuw oorlog en bespreekt de nog bewaarde vestingen, forten en linies in het Krekengebied van Oost-Vlaanderen. Op die manier haalt het provinciebestuur een identiteitsbepalende maar bijna-vergeten periode uit de geschiedenis van de streek uit de vergetelheid. Johan Termote, Bastions voor koning en God. Forten en verdedigingswerken in het Krekengebied, Gent, 2004. |
|
|
|
Later in de geschiedenis werd de Wellingtonbarrière opgericht. Zij vormt het onderwerp van een volgende Kleine Cultuurgids van de hand van kolonel Robert Gijs. De Wellingtonbarrière werd na de slag bij Waterloo uitgewerkt als een nieuwe verdedigingsstrategie tegen Frankrijk.ln OostVlaanderen maakten drie vestingen deel uit van deze linie: Oudenaarde met de stad en het Kezelfort in Edelare, de vesting Dendermonde en de citadel van Gent. Robert Gils, De versterkingen van de Wellingtonbarrière in Oost-Vlaanderen, Gent, 2005. |
|
|
|
En we krijgen nog militair erfgoed want een volgend nummer is exclusief gewijd aan Fort Liefkenshoek te Beveren. De auteurs, Herman Cools en Raymond Van Meirvenne, ontrafelen het historisch belang van dit kleine fort, gelegen op de linker Scheldeoever in het meest noordoostelijke uithoekje van onze provincie.
Uiteraard is dit een doordachte strategie van ons bestuur om de verdediging te voeren van een vorm van erfgoed dat lang stiefmoederlijk is behandeld. Herman Cools en Raymond Van Meirvenne, Het Fort Liefkenshoek te Beveren, Gent, 2005 |
|
|
|
|
De Kleine Cultuurgidsen kosten 6,20 euro per stuk (zonder zendkosten) en kunnen besteld worden bij de Dienst - Monumentenzorg en Cultuurpatrimonium, Woodrow Wilsonplein 2, 9000 Gent. |
|
